Minister Van der Hoeven van Economische Zaken heeft op aandringen van de Kamer en ondernemersorganisaties haar borgstellingsregeling voor het midden- en kleinbedrijf verruimd.
Al behoort de recessie in Nederland officieel tot het verleden, minister Van der Hoeven wil toch de kredietverlening richting het midden- en kleinbedrijf, integraal onderdeel van de crisismaatregelen van het kabinet, een extra impuls geven. Zij weet zich daarbij van parlementaire steun verzekerd. De Tweede Kamer had al eerder zijn zorgen geventileerd over de tegenvallende animo onder het bedrijfsleven voor het financieringsinstrumentarium van Economische Zaken, in het bijzonder de sinds 2008 operationele BBMKB, het Besluit Borgstelling MKB kredieten.
Die was beperkt van opzet: slechts gericht op startende ondernemingen met veelbelovende perspectieven maar onvoldoende zekerheden, en met een maximaal garantiebedrag van de helft van het aangevraagde krediet – waarmee meteen een deel van het geringe enthousiasme onder ondernemers is verklaard. Maar minister en Kamer waren vooral verbolgen over het feit dat banken vorig jaar hun kredietvoorwaarden hadden aangescherpt: hogere rentepercentages, hogere kosten, zwaardere eisen aan de solvabiliteit van ondernemingen, scherpere eisen aan onderpand, garanties en procedures, kortom een verslechtering voor ondernemingen. De positie van de banken is begrijpelijk. Ook zij weten zich geconfronteerd met zwaardere eisen inzake hun kapitaalratio’s en hebben de adem van toezichthouders in hun nek.
Verbeterd
Uit recent onderzoek van het EIM, gefinancierd door Van der Hoeven, blijkt dat 36 procent van de ondernemingen, niet zijnde dochterondernemingen van een groter concern, externe financiering heeft gezocht. 34 procent verwacht de komende zes maanden financieringsbehoefte te hebben. Het gaat die ondernemingen vooral om versterking van het werkkapitaal, huisvesting en de aanschaf van bedrijfsmiddelen, en niet om extra eigen vermogen. Ook bestaande leningen vragen om herfinanciering. Het EIM constateert dat de solvabiliteit van bedrijven in vergelijking met augustus vorig jaar aanzienlijk is verbeterd: het aandeel bedrijven met een solvabiliteit van minder dan 25 procent is afgenomen van 35 naar 25 procent.
Driekwart van de ondernemingen heeft de kredietaanvraag gehonoreerd gezien, een kwart gedeeltelijk of helemaal niet. Redenen voor afwijzing zijn een te hoog ingeschat risico of onvoldoende eigen vermogen, een te lage solvabiliteit dus. Volgens ondernemers voeren sommige banken een restrictief beleid met betrekking tot kredietverstrekking of hebben zij geen vertrouwen in de markt die door het aanvragende bedrijf wordt bediend. Opvallend is dat meer kleinere bedrijven hun aanvraag zien afgewezen dan grotere. Maar de wachtrijen bij de banken worden wel langer: de doorlooptijd is ten opzichte van augustus toegenomen. Banken handelen 60 procent van de aanvragen binnen drie maanden af. In 15 procent van de gevallen duurt afhandeling meer dan zes maanden. Daardoor kunnen voor bedrijven commerciële kansen de nek worden omgedraaid.
De garantieregelingen van Van der Hoeven blijken niet bij iedere ondernemer bekend: drie op de tien is niet op de hoogte. Maar banken zijn er kennelijk niet happig op ondernemers op het bestaan ervan te attenderen: zij bieden garantieregelingen slechts zeer sporadisch aan.
Knelpunten
De minister verruimt nu, met de onderzoeksresultaten in het achterhoofd, de borgstellingsregeling. Het is een tijdelijke faciliteit. Het garantiepercentage voor bestaande bedrijven met niet meer dan 250 medewerkers is verhoogd tot 80 procent, maar beperkt zich tot een maximum van 250.000 euro. Voor kredietbedragen boven 250.000 euro met een maximum van 3 miljoen blijft het garantiepercentage op 50 procent. Ondernemers kunnen aanvragen uiterlijk 31 december dit jaar indienen. Agentschap NL, het vroegere SenterNovem, beoordeelt de aanvragen.
Van der Hoeven speelt met haar verruiming in op wensen uit het bedrijfsleven. MKB Nederland, dat had geconstateerd dat juist bij aanvragen met een tamelijk gering kredietbedrag zich knelpunten voordeden, had vorig jaar al bij haar aangedrongen op verhoging van het garantiepercentage. Maar ook banken hebben aangegeven dat zij bij een garantiestelling van 80 procent veel meer kleinere MKB-bedrijven kunnen helpen.
Van der Hoeven heeft voor deze garantiestellingen 2,2 miljard euro opzij gezet. Sinds 2008 zijn er 8.707 kredieten met overheidsborgstelling tot een totaal borgstellingsbedrag van 1,3 miljard euro uitgegeven. Ook de vorig jaar in het leven geroepen Garantie Ondernemingsfinanciering, bedoeld voor grotere ondernemingen, doet het goed. De minister heeft 113 borgstellingen afgegeven voor een totaal garantiebedrag van 388 miljoen. Het totaal verleende kredietbedrag komt daarmee op een slordige 4 miljard euro.
De timing van Van der Hoevens tijdelijke maatregel is niet willekeurig. Zij voorziet de komende jaren een grote behoefte aan herfinanciering. Met deze voorziening wil zij vaart in de groei van bedrijven houden, die anders het risico loopt door de herfinancieringsgolf te worden gefrustreerd.